Jak rozpoznać spondyloartropatię według kryteriów ASAS

Jak rozpoznać spondyloartropatię według kryteriów ASAS?

Diagnostyka chorób, w przebiegu których zapaleniu stawów kręgosłupa często towarzyszy także zapalenie stawów obwodowych, czyli tzw. spondyloartropatii (SpA), przez lata była niedoskonała i przysparzała licznych trudności. Większość dawnych kryteriów klasyfikacji tej grupy schorzeń opierała się na badaniu radiologicznym, co generowało opóźnienie rozpoznania o średnio 5–10 lat. Dopiero po takim czasie stawały się widoczne zmiany w stawie krzyżowo-biodrowym wywołane zapalnym bólem pleców. Znaczne przyśpieszenie diagnostyki SpA nastąpiło wraz z publikacją w 2010 r. kryteriów grupy ASAS (z ang. Assessment in Ankylosing Spondylitis – Międzynarodowe Stowarzyszenie ds. Oceny Spondyloartropatii). Eksperci skupieni wokół ASAS zaproponowali podział SpA na 2 grupy: SpA osiową i SpA obwodową zamiast tradycyjnego podziału na 7 niezależnych jednostek chorobowych. Dla obu tych grup zaproponowali osobne kryteria klasyfikacji pacjentów oraz zdefiniowali cechy wspólne charakterystyczne dla wszystkich rodzajów SpA.

Cechy kliniczne, laboratoryjne oraz inne typowe dla SpA opisano tu: http://blog.euroimmun.pl/cechy-kliniczne-spondyloartropatii/.

Kryteria klasyfikacyjne SpA osiowej wg ASAS

SpA osiowa przebiega z dominującym zajęciem szkieletu osiowego oraz z zapaleniem stawów krzyżowo-biodrowych (SKB), potwierdzonym w badaniu obrazowym, lub bez takiego zapalenia. Punktem wyjścia do rozpoznania tego rodzaju SpA jest występowanie u chorego przewlekłego bólu krzyża (trwającego powyżej 3 miesięcy) i pojawienie się objawów przed 45. rokiem życia. Diagnostyka takiego pacjenta opiera się na badaniach obrazowych lub laboratoryjnych zgodnie z poniższym schematem:

Kryteria klasyfikacyjne SpA osiowej wg ASAS

Występowanie antygenu HLA-B27 jest silnie związane ze SpA i często pomocne w diagnostyce różnicowej z innymi schorzeniami reumatologicznymi. U 70% pacjentów ze SpA niezróżnicowaną odnotowuje się obecność HLA-B27, a związek ten jest jeszcze silniejszy w przypadku ZZSK – do 95% chorych posiada HLA-B27. Częstość występowania tego antygenu w populacji ogólnej wynosi 5–10%. Z tego względu do sklasyfikowania pacjenta jako chorego na SpA osiową nie wystarczy dodatni test HLA-B27. Konieczne jest stwierdzenie dodatkowo jeszcze przynajmniej 2 innych objawów choroby.

Z badań obrazowych w diagnostyce SpA ważniejszą rolę odgrywa MR w porównaniu do RTG, ponieważ umożliwia wykrycie aktywnego zapalenia oraz uszkodzeń strukturalnych. Ze względu na wysoką czułość i swoistość MR do potwierdzenia SpA osiowej przy wykazanym zapaleniu SKB wystarczy dodatkowo jedna inna cecha typowa dla tej choroby.

Zestaw kryteriów ASAS dla SpA osiowej charakteryzuje się czułością ok. 83% i swoistością ok. 85%.

Kryteria klasyfikacyjne SpA obwodowej wg ASAS

SpA obwodowa przebiega z dominującym zajęciem stawów obwodowych, zapaleniem palców bądź przyczepów ścięgnistych.

Kryteria klasyfikacyjne SpA obwodowej wg ASAS

Zestaw kryteriów ASAS dla SpA obwodowej charakteryzuje się czułością ok. 78% i swoistością ok. 83%. U 20–40% chorych dochodzi do nakładania się osiowej i obwodowej postaci choroby.

Zastosowanie kryteriów ASAS

Przewodnik SpA dla lekarzy wg ASAS, choć powstał jako zbiór kryteriów klasyfikacyjnych to jest słusznie stosowany przez reumatologów w charakterze kryteriów diagnostycznych. Podstawowym celem opracowania tych wytycznych było umożliwienie wczesnego rozpoznania SpA oraz szybkie rozpoczęcie swoistego i skutecznego leczenia, a tym samym zwiększenie szans pacjenta na poprawę jakości jego życia, przedłużenie sprawności i aktywności zawodowej.

 

Opracowano na podstawie:

  1. Sieper J., Rudwaleit M., Baraliakos X. et al. The Assessment of SpondyloArthritis international Society (ASAS) handbook: a guide to assess spondyloarthritis. Ann Rheum Dis. 2009 Jun; 68 Suppl 2: ii1–44, doi: 10.1136/ard.2008.104018.
  2. Poddubnyy D., van Tubergen A. et al. Development of an ASAS-endorsed recommendation for the early referral of patients with a suspicion of axial spondyloarthritis. Ann Rheum Dis., doi: 10.1136/annrheumdis-2014-207151.
  3. van den Berg R., van der Heijde D.M.F.M., tłumaczenie: Grzegorz Goncerz: Jak rozpoznać spondyloartropatię według kryteriów klasyfikacyjnych ASAS 2010 – przewodnik dla lekarzy praktyków. Medycyna Praktyczna 2010/2012.
  4. Tłustochowicz W. Postępy w diagnostyce i terapii chorób reumatycznych. Przewodnik lekarza 2009; 1: 153–159.
  5. Interna Szczeklika – Podręcznik chorób wewnętrznych, 2015.

Autor: Dorota Musiał
EUROIMMUN POLSKA Sp. z o.o.
www.euroimmun.pl
www.euroimmundna.pl

Więcej o ZZSK przeczytasz również na stronie: http://www.euroimmundna.pl/zzsk
Badanie genetyczne HLA-B27 w kierunku SpA i ZZSK wykonasz tu: https://www.sklep.euroimmundna.pl/zzsk/37-hla-b27.html

Nie znalazłeś odpowiedzi na nurtujące Cię pytanie? Prześlij je nam, a odpowiedź wkrótce ukaże się na blogu: blog@euroimmun.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.